ГУРЁНПО ТАМ СУРӨТТӨРҮНҮН АЙЫЛЫ

Түндүк Кёнсан провинциясындагы Пхохан шаарынын Гурёнгпо жээгинде Соын аттуу сүйкүмдүү кичинекей хэнё жашачу.

Соын деңиздин жыты жыттанган бул айылды абдан жакшы көрчү.

Толкундардын шарпылдаган үнүн укканда жүрөгү дүкүлдөп, деңизди караганда жүзүнө жылмаюу пайда болчу.

Соындун чоң энеси айылдагы эң белгилүү хэнё болчу.

Азыр ал жүз жаштан ашса да жана сууга түшүүнү токтотсо да, деңиз менен башкаларга караганда көбүрөөк убакыт өткөргөн.

Чоң энеси Соындун колунан кармап, ага ар бир деңиз жандыгынын атын үйрөтчү.

Чоң энеси дайыма деңиз жөнүндө ушундай окуяларды айтып берчү. Анын аркасы менен Соын океан менен оңой эле достошуп кетти.

Соын айыл ичинде шайыр бала катары белгилүү болчу.
Ал кичинекей болсо да, суудан коркпойт эле жана деңиз жөнүндөгү окуяларды укканда көздөрү жылдыздай жанып турчу.

Бирок Соындын жүрөгүнүн түпкүрүндө дайыма чечилбеген кызыгуу бар эле.

Бул деңиз жели басылып, ай нуру чачыраган түндөрү айыл аксакалдары чогулуп айтып берген уламыштан улам болчу.

"Илгери, бороондуу күнү, он ажыдаар биздин алдыбыздагы деңизден асманга көтөрүлүүгө аракет кылган.
Бирок бирөө деңизге кайра кулап түшүп, тогузу гана асманга жеткен.
Ошондуктан биздин айыл Гуренпо, башкача айтканда, Тогуз ажыдаар порту деп аталып калган.
Ажыдаарлар асманга көтөрүлүп, бороон басылгандан кийин, асманга кооз асан-үсөн тартылган."

Чоңдор бул уламышты сыймыктануу менен айтышчу, бирок Соын үчүн бул түш сыяктуу, сырдуу жомоктой гана сезилчү.

Ошондуктан Соын көп учурда өзүнчө күбүрөнүп койчу.

‘Эмне үчүн бир ажыдаар деңизге кайра түшүп кетти экен?
Мунун бир себеби бар бекен?’

Бир күнү уламыштагыдай эле катуу бороон болду.
Түнү бою күн күркүрөп, чагылган чартылдады.

Эртеси эртең менен жамгыр токтоду. Жылуу күн нуру булуттардын арасынан көрүнүп, деңиз үстүндө кооз асан-үсөн жаркырап турду.

Асан-үсөндү көргөн замат, Соындын кадамдары аны деңизди көздөй жетелеп кетти.

“Деңиз азыр таптаза болушу керек!”
Жүрөгү дүкүлдөп, ал терең дем алып, деңизге секирип кирди.

Сууда сүзүп баратканда, толкундардын арасынан бир жарык нуру анын көзүнө урунду.

Жакыныраак сүзүп барып, Соын бир нерсенин бүлбүлдөп жатканын көрдү.
Бул деңиз кабыгы же түстүү коралл эмес, чоң, жумуртка сымал мончок эле.

Бул эмне? Ташка окшош, бирок чоң берметтей да көрүнөт!'
Чоң мончок көгүш түстө болчу жана ага манжалары тийгенде, анын денесине жылуу энергия тарады.

Мончокту этияттык менен торчосуна салып жатканда, Соындын жүрөгү катуу согуп жатты.

Мончокту жоготуп албоо үчүн торчону бекем кармап, ал суунун бетине чыкты.

Соын айыл ичинде

шаңдуу бала катары белгилүү болчу.
Жаш болсо да, ал суудан коркчу эмес,
жана деңиз жөнүндө окуяларды укканда

анын көздөрү жылдыздай жанып турчу.

Бирок Соындын жүрөгүнүн түпкүрүндө
ар дайым чечилбеген кызыгуу бар эле.

Деңиз жели басылып,

ай нуру чачыраган түндөрү,
бул айыл аксакалдары чогулуп айтып берген

уламыштан улам болчу.

"Илгери, бороондуу күнү, он ажыдаар
биздин алдыбыздагы деңизден асманга көтөрүлүүгө аракет кылышкан.
Бирок бирөө деңизге кайра кулап түшүп,
тогузу гана асманга көтөрүлгөн.
Ошондуктан бул айыл

Тогуз ажыдаар порту, Гурьонпо деп аталып калган.
Ажыдаарлар асманга көтөрүлүп, бороон басылгандан кийин,
асманга кооз асан-үсөн тартылган."

Чоңдор бул уламышты

сыймыктана турган нерседей айтышчу,
бирок Соын үчүн бул жөн гана

кыялкеч жана сырдуу жомоктой угулчу.

Ошондуктан Соын көп учурда өзүнө өзү мындай деп күбүрөнчү.

‘Эмне үчүн бир ажыдаар деңизге кайра түшүп кетти экен?
Мунун бир себеби бар бекен?’

Анан кайратын топтоп, ал деңизге секирип кирди!

Соэунга биринчи болуп күн балык жакындады.

Кең, жалпак денесин жай чайпап сүзүп келе жаткан күн балык, деңиз даанышманындай болуп, оозун жай ачты.

“Салам, кичинекей Хэнё?”
“Оо, бул күн балык го.”

“Гурьон түшүмдө сага жардам берүүмдү айтты, ошондуктан мен бетине чыктым.”
“Мен да Гурьон менен жолугушуум керек. Мага жардам бере аласыңбы?”

Күн балык чоң көздөрүн ирмеп, башын ийкеди.

“Биз деңиз достору адамдарга эле жардам бере албайбыз. Эгер биз берген табышмакты чечсең гана сага жардам бере алабыз. Гурьонго жетүү үчүн, тигил таш дарбазадан өтүшүң керек. Аракет кылып көрөсүңбү?”
“Албетте! Мен сөзсүз барышым керек.”

Соэун күн балыктын жетеги менен таш дарбазага жакындады.
Таш дарбазага бул сөздөр оюлуп жазылган эле.

<”Күн балыктын эл аралык аталышы кандай?”>

Аска дарбазасынан өткөндөн кийин,

жол экиге бөлүндү.

Бири деңиз чөптөрүнүн терең, караңгы токоюна алып барса,

экинчиси катуу кабык сымал кулпу менен жабылган эле.

Кайсы жол менен бараарын билбей экиленип,

Соын жол айрылышындагы белгини окуду.

Анда табышмак жазылган эле.

<“Кыш келгенде, жаңы кийим жана жаңы ат алган биз кимбиз?”>

Соын белгини тике карап, башын кыйшайтып койду.

“Кышында кийим алмашабы? Бул эмне деген сөз?”

Ошол маалда күмүш түстүү толкун ага карай агып келди.

Жүздөгөн сельд балыктары Соынды тегеренип,

куйруктарын булгалап жатышты.

Алдыда турган узун кулактуу сельд балыгы жылмайып, шыбырады.

“Кичинекей Хэнё, сени эмне түйшөлтөт?”

Соын күмүш жол жоголгонго чейин көпкө сүздү.
Анан деңиз кулагы жана балырларга толгон айыл көрүндү.

Бир деңиз кулагы этияттык менен кабыгынан башын чыгарды.

“Соын, биз сени күтүп жатканбыз. Гурьон бизге айткан.”
“Туура! Мен Гурьон менен жолугушканы келдим.”

“Анда сен бул айылдан өтүшүң керек.
Бирок сен жөн эле басып өтө албайсың.
Биздин айылдан деңизди чындап билген адамдар гана өтө алышат.
Эми, табышмак чечүүгө даярсыңбы?”
“Албетте!”

Деңиз кулагы толкундардын ыргагы менен жай сүйлөдү.

“Мен жашоо үчүн аскаларга бекем жармашам.
Бирок бизди ажыратуу үчүн кандай курал колдонулат?”

Ал канчалык тереңге түшүп кетти?
Күтүлбөгөн жерден океан толкундары ийрим сыяктуу айлана баштады.

“А!”

Соын балык уулоочу торду бекем кармады,
бирок катуу агым аны алып кетти, күчү азайып баратты.

Ошол учурда бул окуя болду.
Узун, жумшак кол ага карай жылып келип, Соынды акырын кучактап алды.
Бул таш сыяктуу жашынып жаткан узун кулактуу осьминог эле.
Кызыл денесин акырын көрсөтүп, осьминог жапыз, боорукер үн менен сүйлөдү.

“Кичинекей Хэнё, сен жакшысыңбы?

Бул деңиздеги сени азыр эле жутуп кете жаздаган ийрим болчу.”
“Чоң рахмат, Осьминог.
Эгер сен болбосоң, мен чоң кыйынчылыкка калмакмын.”

“Чын элеби? Мен да Гурёңду тез көргүм келет.”
“Анда биринчиден, биз бул лабиринт сыяктуу жерден чыгып кетишибиз керек.
Ошондо гана биз ийримдер жок жерге жете алабыз.
Эгер мага ишенсең, мени менен барасыңбы?”

Осьминог узун колдорунун бирин Соынга карай сунду.

Соын бир аз икиленип,

андан кийин осьминогдун жумшак колун бекем кармады.

“Эми, бекем карма.
Гурёң менен жолугушуу үчүн биз үңкүргө барышыбыз керек.
Мен сени ал жакка алып барам.”

Ошентип, кол кармашып,

экөө лабиринт аркылуу үңкүрдү көздөй сүзүп кетишти.

Акыры, биз Гурён жашаган көк үңкүргө келдик.

Үңкүрдүн ичи жылдыздар төгүлүп жаткандай жаркырап турду,
жана ар бир дубалга кабыктар менен кораллдар жабышып,

аны асыл таштуу сарайдай кооз кылып көрсөтүп турду.

Соын кире бериште бир аз тартынып турганда,

анын алдына чоң көлөкө түштү.

Бул үңкүрдүн сакчысы болгон кит эле.

"Бул жерге чейин келүү үчүн көп эмгектендиң,
кичинекей Хаэнё. Мен бул үңкүрдү кайтарган китмин."

Киттин үнү терең жана боорукер эле.
Жана ал жаңырып турду.

“Анда, Гурён кайда болушу мүмкүн?
Мен каалоо аткаруучу берметти алып келдим.”

Кит берметти карап жылмайды.
“Сен Гурёнду бул үңкүрдүн эң терең жеринен жолуктура аласың.

Мени ээрчи.”

Соын караңгы, кенен үңкүрдөн бир аз коркуп жатты.

Ал ичкери кирүүдөн тартынып турганда,

толкундар чайпалып, кимдир бирөөнүн жакындап келе жатканын укту.

“Бул жакка кантип келдиң?”

Артына бурулуп, ал күн балыкты, сельд балыгын,

кулак балыкты жана осьминогду өзүн көздөй чуркап келе жатканын көрдү.

Акыры, биз Гурён жашаган көк үңкүргө келдик.

Үңкүрдүн ичи жылдыздар төгүлүп жаткандай жаркырап турду.